Computers leiden niet automatisch tot beter onderwijs

iPads, laptops en digiborden. Computertechnologie is niet meer weg te denken uit de klas. Miljarden euro's wereldwijd worden erin geïnvesteerd. En nu blijkt uit onderzoek van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) dat leerlingen er niet beter van gaan presteren. Volgens de organisatie moeten scholen beter nadenken hoe ze computers effectiever kunnen inzetten voor goed onderwijs.

Een zinnige opmerking van de Oeso: als je computers niet goed weet te gebruiken, leiden ze niet tot betere maar zelfs tot slechtere onderwijsresultaten. Zoals met ieder hulpmiddel. Alleen heeft moderne technologie bij sommigen ten onrechte de reputatie dat het sowieso goed is om het in te zetten. En dat mag wat kosten. De Oeso komt ook met een goede suggestie voor verbetering: betrek docenten bij de ontwikkeling van het digitale lesmateriaal. Dan zullen ze het liever en beter gebruiken dan wanneer het ze alleen van hogerhand wordt aangereikt.
Lees meer

Bij twijfel: VWO

Leerlingen die balanceren op de grens van een havo- en een vwo-advies zijn beter af op het vwo. Dat blijkt uit onderzoek naar de schoolprestaties van kinderen in Limburg. In de praktijk lijken middelbare scholen grensgevallen echter steeds minder kansen te bieden.

Het Limburgse promotieonderzoek maakt concreet wat we eigenlijk al wisten: leerlingen die worden uitgedaagd, in dit geval door een omgeving met 'slimmere' klasgenoten, zijn meer gemotiveerd en presteren beter. Dat zie je zelfs terug in hun IQ. En omdat we ook al wisten dat 'afstromen' makkelijker gaat dan 'opstromen', is het een logische strategie om je kind bij een gemengd schooladvies naar het 'hoogste' schooltype te laten gaan. Met de kanttekening dat dit alleen geldt voor de echte grensgevallen, want uitdaging is mooi, maar hij moet wel haalbaar blijven.
Lees meer

Minister begrijpt het niet

Minister Jet Bussemaker vindt dat middelbare scholieren na hun eindexamen te vanzelfsprekend de hoogste vorm van vervolgonderwijs kiezen. 'Wat mij stoort is dat iedereen altijd maar 'hogerop' wil', zegt de PvdA'er in een interview met de Volkskrant. 'Met een vwo-diploma wil iedereen naar de universiteit.'

Een beetje een vreemde uitspraak van de minister van Onderwijs, die zelf na het atheneum een cum laude graad in de politicologie en een promotie binnenhaalde. Nu te veel anderen dat blijkbaar ook wel willen, heeft zij last van de 'overbevolking' op de universiteiten en moet men de eisen maar wat terugschroeven. Haar uitspraak klinkt ook eigenaardig in een maatschappelijk klimaat waarin het streven naar 'hoger'en 'meer' nog steeds vooral wordt toegejuicht.

Inhoudelijk is de uitspraak van de minister niet zo gek, als je bereid bent het denken in 'hogere' en 'lagere' opleidingen los te laten. Iedereen wordt het meest gelukkig van een opleiding en een baan die bij hem/haar passen. Dat moet ons uiteindelijke streven zijn. Soms is die opleiding universitair, vaak ook niet. En dan is het jammer als we ons gedwongen voelen om toch voor het 'hoogst haalbare' te blijven gaan.

Lees meer

Afstromen gaat makkelijk, opstromen niet

Steeds meer middelbare scholen laten leerlingen die een schooljaar niet halen afstromen naar een ander (zogenoemd lager) onderwijsniveau. Dat is blijkbaar efficiënter dan ze het jaar te laten over doen. En als ze het aankunnen staat later de weg terug omhoog weer voor ze open. Is de theorie. Maar de praktijk wijst uit dat dit 'opstromen' steeds minder gebeurt. Vooral vanaf het VMBO is de weg omhoog moeilijk te vinden.

Nu is zittenblijven ook niet zo ideaal; je moet dan immers ook de vakken overdoen die je eerder wel goed had afgesloten. Dat kan de genadeslag zijn voor je resterende motivatie. Daarom lijkt onderwijs op maat (zie blog van 26 maart) een betere oplossing. Al zitten daar ook weer de nodige haken en ogen aan.
Lees meer

Zit motivatie in de genen?

Groot nieuws uit de wetenschap: een groot internationaal tweelingonderzoek heeft aangetoond dat motivatie erfelijk bepaald is! Betekent dit dat we kunnen ophouden met onze pogingen om beter gemotiveerde leerlingen en werkenden te krijgen? Of ligt het toch iets ingewikkelder?

Een grote groep proefpersonen en de elegantie van tweelingonderzoek maken het verleidelijk om de conclusies van deze Amerikaanse studie zoals hij in de media wordt gepresenteerd klakkeloos over te nemen. Maar dan slaan we de plank toch mis. Motivatie is een complex concept dat niet eenvoudig is om te bestuderen.

Wat is er in dit geval onderzocht? Of leerlingen hun vakken leuk vinden (enjoyment) en zelf denken dat ze er goed in zijn (self-perceived ability). Deze beide grootheden hangen waarschijnlijk sterk samen (wat ook werd gevonden): als je een vak leuk vindt, zal je er al gauw beter in zijn en andersom.

Maar is 'leuk vinden' hetzelfde als leermotivatie, het soort motivatie dat we nodig hebben ook als we een vak niet spontaan interessant vinden? Wat  waarschijnlijk voor de meeste schoolvakken geldt? Helaas niet. Of je een vak leuk vindt, is een kwestie van smaak, en daarvan is al eerder gevonden dat die in hoge mate erfelijk is. In dit geval kwam de score van de genen op 43%. Maar op school hebben we daar verder weinig aan. Dan komt het aan op de andere factoren die meespelen bij leermotivatie, zoals de docent, de klas en de thuissituatie.
Lees meer

Hoogbegaafden vervelen zich nog steeds

Staatssecretaris Dekker vindt dat hoogbegaafde leerlingen in ons onderwijssysteem nog steeds te weinig worden uitgedaagd. Dit probleem staat alweer tientallen jaren op de onderwijsagenda, maar opgelost is het nog niet. Ondanks allerlei goedbedoelde pogingen zitten veel bovengemiddeld intelligente leerlingen zich nog te vervelen in de klas, met grote negatieve effecten op hun motivatie. Bijscholing van docenten is volgens meneer Dekker wat nu nodig is.

Maar ja, bijscholing levert weliswaar kennis op, maar kost tijd en daar hadden we al te weinig van. Ook problematisch is de veronderstelling dat 'de' hoogbegaafde leerling bestaat en door een bijgeschoolde leraar gemakkelijk gevonden en bediend kan worden. Het ziet er niet naar uit dat deze hartekreet van de staatssecretaris dit taaie probleem op korte termijn uit de wereld gaat helpen.
Lees meer

Onderwijs op maat: beter dan zittenblijven of afstromen

De VO-raad kwam met een revolutionair voorstel: onderwijs op maat. Dat wil zeggen dat leerlingen niet langer hun diploma van het voortgezet onderwijs halen op VMBO- HAVO of VWO-niveau, maar dat het niveau per vak kan verschillen. In landen als Groot-Brittannië en de Verenigde Staten is dit al lang zo geregeld. 'Op maat' heeft een hippe en positieve klank, en het heeft zeker voordelen voor leerlingen die nu moeten blijven zitten (en dus alle vakken overdoen, ook die ze al beheersten) of afstromen (en dus eindexamen moeten doen op het niveau van hun slechtste vakken). 

De mogelijke bij-effecten van zo'n grote verandering op de lange termijn zijn nog wat onvoorspelbaar. Wat zullen je opties zijn met zo'n gemengd diploma? Kun je er mee naar de universiteit of wordt het maximaal HBO? Zullen leerlingen en scholen nu niet heel snel hun standaarden naar beneden bijstellen, zodat we er per saldo op achteruit gaan? Wat gaat er gebeuren in het hoger onderwijs, leidt het tot een 'Amerikaans systeem' met top- en laaggewaardeerde universiteiten?
Lees meer